تاريخ و تمدن سبزوار

فصل اول: فرایند تهيه شناسنامه

 

پيشنهاد، بررسي و اعلام نتيجه

1- فرم پيشنهاد ثبت موضوع در فهرست آثار ملي ............................................................................................................................................6

2- فرم بررسي مقدماتي پيشنهاد ثبت در دبيرخانه شوراي ثبت استان .............................................................................................................8

 

شناسنامه ثبتي موضوع

1-  مشخصات کلی موضوع ............................................................................................................................................................................10

2- گروه بندي .................................................................................................................................................................................................10

3- شناخت جغرافيايي ......................................................................................................................................................................................12

4- وضعيت پايداري .........................................................................................................................................................................................13

5- معرفي افراد يا گروه ها و نقش آنها ...........................................................................................................................................................13

6- توصيف .......................................................................................................................................................................................................14

7- ديگر موضوع هاي ثبت شده مرتبط ..........................................................................................................................................................20

8- منابع ...........................................................................................................................................................................................................20

9- مدارک پيوست ...........................................................................................................................................................................................20

10- تهيه کنندگان ..........................................................................................................................................................................................20

11- مکاتبه ......................................................................................................................................................................................................21

12- نظارت و بررسی .......................................................................................................................................................................................21

صورتجلسه شورای ثبت سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان .....................................................................................22

 

فصل دوم: فرایند تصويب پرونده در اداره کل ثبت آثار

ثبت در فهرست آثار ملي .................................................................................................................................................................................24

بررسی مدارک و تایید در دفتر ثبت..................................................................................................................................................................24

صورتجلسه شورای ثبت ملي میراث ناملموس ................................................................................................................................................25

 

فصل سوم: ابلاغ ثبتي

ابلاغ ثبتي مربوط به استان ..............................................................................................................................................................................27

ابلاغ ثبتي مربوط به پژوهشگاه .......................................................................................................................................................................28

 

فصل چهارم: نظارت و بازرسي

فرم نظارت و بازرسي .......................................................................................................................................................................................30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- پيشنهاد، بررسي و اعلام نتيجه

 

1. فرم پيشنهاد ثبت موضوع در فهرست آثار ملي

 

1-1 عنوان موضوع  : مراسم نخل گردانی شهر مزینان شهرستان داورزن

 

2-1 مربوط به گروه

- سنت ها و نمودهای شفاهی □

- هنرهای نمایشی □

- عادت ها و رسم های اجتماعی، آیین ها و جشن ها □

- دانش ها و عادت ها و رسم های مربوط به طبیعت و کیهان □

- مهارت در هنرهای دستی و سنتی □

 

3-1 حوزه جغرافيايي: شهر مزینان و روستای بهمن آباد

 

4-1 شرح مختصر موضوع: در صبح عاشورا هیئت نخل گردان مزینان  در محل امامزاده سید حسن و سید اسماعیل  با غسل  عاشورا و طهارت جمع می شوند و تماما سیاه پوش هستند لنگهائی بعضی درشانه راست بسته شده و انتهای لنگ در کمر  مهار شده است و عده دیگر لنگهایشان در شانه چپ  به نسبت اینکه در کدام طرف نخل قرار گیرند این تقسیم بندی ایجاد شده است  ابتدا نخل بر روی شاسی چوبی به شکل مکعب مستطیل  که حدودا 7 متر طول و 3 متر عرض دارد قرار می گیرد  ابتدا شاسی مهار می شود سپس نخل روی شاسی وزن تقریبی  نخل حدودا 400 کیلو گرم و ارتفاع آن که به شکل محرابی ست  حدودا 5 متر است  این نخل با پارچه های  سیاه و سبز رنگ و نوشتههائی  با مضامین کربلا   تزئین می شود . ابتدا حاملان نخل که حدودا 50 نفر هستند  و 20 نفر بعنوان ذخیره پشتیبان  در نظر گرفته شده اند  از این تعداد 15 نفر در سمت راست و 15 نفر در سمت چپ قرار می گیرند و همگی یکصدا با " یا حسین " نخل را از زمین بلند می کنند  و بر شانه های خود قرار می دهند و مسافتی خدودا 1500 متر  را از امامزاده  سید حسن و سید اسماعیل تا محله پایین ده ؛ سر قنات و گذر اصلی شهر مزینان را طی می کند ودر حسینیه قرار می گیرد  سپس عزاداران در مدرسه شریعتمدار گرداگرد علم نصب شده زنجیروار  سینه زنی می کنند . در بین راه سپاه اشقیا  و صلحا به رجز خوانی می پردازند  و شبیه خوانی و شبیه سازی  به صورت متحرک  صورت می گیرد و  عزاداران و مردم  در قفا و پیشانی و میمنه  و میسره  نخل حرکت می کنند  و از  شبیه شیر هم استفاده می شود . حدودا  بیست هیئت با علمهای محلات  نخل را همراهی می کنند ودر حیاط امامزاده هم  علمات بزرگ مزینان را که  پیکره های  جانوران و اشکال  چکش و اره استعاره از   صاحبان حرف و مشاغل  مثلا آهنگران ؛ نجاران  و غیره نصب گردیده است  می گردانند  در انجا سنگ زنی هم صورت می گیرد  در  بعد از ظهر مراسن  به آتش کشیدن خیمه ها صورت می گیرد .  تفاوت علمهای مزینان با دیگر علمها  در بستن  و مهار کردن پارچه سیاه علم در  بدنه علم است .

 

 

5-1 ارزيابي ميزان در خطر بودن موضوع و ضرورت حفظ آن: با توجه به اینکه این یک حرکت خود جوش از سوی اهالی ست و از جانب هیچ ارگان و نهاد دولتی حمایت نمی شود ثبت این واقع از تحریف موضوع جلوگیری می کند

 

6-1 مدارک پيوست

گزارش□     عکس □    فيلم □    طرح□   مستندات صوتی□    نقشه هاي جغرافيايي□    ساير □

(يک نمونه  عکس در اين قسمت الصاق شود)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7-1مشخصات پيشنهاد دهنده:

 

 

حقیقی:

 

 

 

 

 

 

حقوقی:

 

 

 

 

تاريخ تنظيم13/8/92                                                                                             امضاء:

 

 

 

2. فرم بررسي مقدماتي پيشنهاد ثبت در دبيرخانه شوراي ثبت استان

 

1-2 اقدام کننده

 

 

 

2-2 تاريخ اقدام

 

3-2 نتيجه بررسي:

 

شرايط لازم را دارد □                                                                                          شرايط لازم را ندارد □

 

 

 

تاريخ تنظيم:                                                                                                     محل امضاء:

 

 

 

 

- شناسنامه ثبتي موضوع

 

1. مشخصات کلی موضوع

نام: مراسم نخل گردانی شهر مزینان

حوزه جغرافیایی: شهر مزینان

 

گستره:        روستایی □   شهری *□    منطقه ای □   کشوری □    فراملی □

 

 

2. گروه بندي

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5-2 شاخه(ها)ي موضوعي مرتبط: (لطفا مقابل يك يا چند شاخه که ميراث ناملموس ارائه شده به آن مربوط مي‌شود، ضربدر بزنيد)

 

 

 

 

 

 

3. شناخت جغرافيايي

 

1-3   نشاني

 

 

2-3  شكل پراكندگي

 

 

3-3 محدوده(هاي) رقومي (طول و عرض و ارتفاع جغرافيايي)

 

 

 

4-3  گستره

 

 

 

5-3 ساختار اجتماعي

 

توضيح  (در صورت انتخاب سایر)

 

 

6-3 توضيح تكميلي موقعيت جغرافيايي (در صورت لزوم)

 

 

4. وضعيت پايداري

 

 

5. معرفي افراد يا گروه‌ها و نقش آنها

 

 

 

 

توضيح  (در صورت لزوم)

 

 

6. توصيف نخل گردان شهر مزینان

 

1-6 تعريف

در صبح عاشورا هیئت نخل گردان مزینان  در محل امامزاده سید حسن و سید اسماعیل  با غسل  عاشورا و طهارت جمع می شوند و تماما سیاه پوش هستند لنگهائی بعضی درشانه راست بسته شده و انتهای لنگ در کمر  مهار شده است و عده دیگر لنگهایشان در شانه چپ  به نسبت اینکه در کدام طرف نخل قرار گیرند این تقسیم بندی ایجاد شده است  ابتدا نخل بر روی شاسی چوبی به شکل مکعب مستطیل  که حدودا 7 متر طول و 3 متر عرض دارد قرار می گیرد  ابتدا شاسی مهار می شود سپس نخل روی شاسی وزن تقریبی  نخل حدودا 400 کیلو گرم و ارتفاع آن که به شکل محرابی ست  حدودا 5 متر است  این نخل با پارچه های  سیاه و سبز رنگ و نوشتههائی  با مضامین کربلا   تزئین می شود . ابتدا حاملان نخل که حدودا 50 نفر هستند  و 20 نفر بعنوان ذخیره پشتیبان  در نظر گرفته شده اند  از این تعداد 15 نفر در سمت راست و 15 نفر در سمت چپ قرار می گیرند و همگی یکصدا با " یا حسین " نخل را از زمین بلند می کنند  و بر شانه های خود قرار می دهند و مسافتی خدودا 1500 متر  را از امامزاده  سید حسن و سید اسماعیل تا محله پایین ده ؛ سر قنات و گذر اصلی شهر مزینان را طی می کند ودر حسینیه قرار می گیرد  سپس عزاداران در مدرسه شریعتمدار گرداگرد علم نصب شده زنجیروار  سینه زنی می کنند . در بین راه سپاه اشقیا  و صلحا به رجز خوانی می پردازند  و شبیه خوانی و شبیه سازی  به صورت متحرک  صورت می گیرد و  عزاداران و مردم  در قفا و پیشانی و میمنه  و میسره  نخل حرکت می کنند  و از  شبیه شیر هم استفاده می شود . حدودا  بیست هیئت با علمهای محلات  نخل را همراهی می کنند ودر حیاط امامزاده هم  علمات بزرگ مزینان را که  پیکره های  جانوران و اشکال  چکش و اره استعاره از   صاحبان حرف و مشاغل  مثلا آهنگران ؛ نجاران  و غیره نصب گردیده است  می گردانند  در انجا سنگ زنی هم صورت می گیرد  در  بعد از ظهر مراسن  به آتش کشیدن خیمه ها صورت می گیرد .  تفاوت علمهای مزینان با دیگر علمها  در بستن  و مهار کردن پارچه سیاه علم در  بدنه علم است . واچینی علم و نخل در روز 48 صفر است و نحل در یخدان قدیمی شهر نگهداری می شود .

 

 

 

 

 

 

 

 

2-6 ابزار و اشياء وابسته.

1-نخل

2-علم  به تعداد محلات و دسته ها

3-شبیه شیر

4- شتر  با کجاوه و اسب با زین و یراق و سوار کار زره پوش

5- شاسی

6- چاووش گر

7- عود سوز

8- علمات بزرگ

 

 

3-6 مکان هاي وابسته.

محله پایین ده ؛ امامزادگان سید اسماعیل و سید حسن و تمام محلات  شهر

 

4-6 تاريخچه و قدمت ( در صورت وجود اطلاعات كافي و مستند )

از دوران قاجاریه  سینه به سینه تا کنون اجرا می شده است

 

5-6  تاثير موضـوع مطرح شـده بر مـوارد اجتماعي- اقـتصادي- فرهـنگي- جغرافـيايـي- كالبدي و .....

ذکر وقایع عاشورا به گفته امام خمینی (ره ) با زنده نگه داشتن عاشورا به کشور آسیبی نمی رسد و  روایت :

کل شهر محرم

کل یوما عاشورا

کل عرض کربلا

درس آزادگی در تمام دورا ن است و نمادی از بزرگترین N G O    مذهبی ایران است ، ایجاد همبستگی . یکدلی و دوستی بین مردم از دیگر جنبه های اجتماعی این مراسم است که وابسته به حکومت یا شخص خاص نیست .

 

 

 

6-6  ذكر نمونه‌هاي مشابه ( در صورت وجود اطلاعات كافي و مستند )

نخل گردانی  روستای ایزی است که تفاوت آن با مزینان در مراسم سنگ زنی و  و آتش زدن خیمه ها ی مزینان است که در  ایزی این مراسم نیست

 

 

 

 

 

7-6  ارزش‌هاي شاخص يا منحصر به فرد

مراسن نخل گردانی مزینان همراه با مراسم سنگ زنی و علم گردانی و علمات گردانی و آتش زدن خیمه ها می باشد

8-6  آسيب شناسي (عوامل تهديدكننده در برگيرنده کليت موضوع و ابزار و اشياء و مکان هاي وابسته)

مرمت امامزادگان و نگهداری بافت تاریخی محل  در حفظ شان اثر  بسیار مهم است

9-6  اقدامات حفاظتي انجام شده (فرد يا گروه‌هاي مردمي/دولتي)

ثبت بافت تاریخی مزینان و ثبت امامزادگان و غیره

 

10-6  پيشنهادها ( دربـاره راهـكارهاي حفـاظت شامل شناسايي، مستند‌سازي، تحقيق، حفظ وضع موجود، حمايت، ترويج، ارتقاء و احياء جهت کليت موضوع و ابزار و اشياء و مکان هاي وابسته)

هرگونه جهت دهی به این حرکت خود جوش باعث جدائی مردم  از اجرای مراسم می شود شایسته است در جهت حفظ وضع موجود  اقدامات علمی معمول گردد.

 

11-6  توضيح‌هاي ديگر ( هرگونه توضيحي خارج از موارد درج شده در اين شناسنامه كه مي‌تواند مفيد باشد )

در طی سالیان گذشته بعضی از حکومتها با مراسم مخالفت کرده اند بعضی از این مراسم در جهت اهداف سیاسی خود استفاده کرده اند واقعیت این است چگونگی حفظ اینگونه مراسم با رویکرد مردمی با حضور مسئولین در صورت تمایل یا وجود وقت مفید است و اگر نه هر روز  عاشورا است هر سرزمینی کربلا است و هر ماه محرم است  اما اگر ادبیات نمایشی اینگونه مراسم با ادبیات نمایشی آیینی دیگر کشور ها پیوند  خورد در جهت جلوگیری از ظلم و ستم و معرفی آزادگی بسیار مفید است .

 

7 . ديگر موضوع‌هاي ثبت شده مرتبط (در حوزه‌هاي ميراث منقول، غير منقول، طبيعي و ناملموس)

 

 

 

8. منابع ( كتاب، مقاله‌ها و نشريه‌ها، فيلم، گزارش، پايان‌نامه، مصاحبه يا مراكزي كه در آنها مي‌توان به اطلاعاتي درباره موضوع دست يافت‌ )

 

9. مدارك پيوست (مدارك در قالب لوح فشرده و یک نسخه پرینت شده قابل دريافت است)

گزارش□      عكس□      فيلم□*       طرح□       مستندات صوتی□       نقشه‌هاي جغرافيايي□         ساير□

 

10. تهيه كنندگان

1-10 تهیه کننده حقیقی

 

2-10 تهیه کننده حقوقی

 

 

3-10 گردآوري و تنظيم

 

 

 

11. مكاتبه

صورتجلسه شوراي ثبت استانی □

 

 

12. نظارت و بررسي

 

تاريخ بررسي:

نتيجه بررسي:

مورد تاييد است □                                                               مورد تاييد نيست □

 

 

 

 

 

تاريخ:

شماره:

صورتجلسه شوراي ثبت سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري

استان ...................

در تاريخ ............... پرونده ثبتي ميراث ناملموس................................................. توسط شوراي ثبت استاني ............................... مطرح و پس از بررسي محتويات پرونده و بحث و تبادل نظر ، ثبت آن در « فهرست آثار ملي » با اکثريت آرا و با تاييد رييس شورا به تصويب رسيد.  لذا جهت طي مراحل اداري به اداره کل ثبت آثار تاريخي، فرهنگي و طبيعي ارسال مي گردد.