هنر های سنتی را گروهی مترادف با  صنایع دستی می دانند و گروهی مستقل و گروهی تلفیقی از این دو  لیکن هنر بازتابی از  کنش و واکنش خلق یک اثر با توجه به نیاز روحی و جسمی فرد یا جامعه است مثلا اگر"  کپنک" که بالا پوشی از جنس نمد است و برای چوپانان ساخته می شود فقط ساده باشد و فاقد طرح و نقشه از محیط اجتماعی یا انسانی فرد باشد نمی توان گفت این اثر هنری ست  اما بالعکس اگر دارای طرح و نقشه باشد که بیانگر موضوعات اجتماعی و به نوعی نمایش از اوضاع و احوال زندگی باشد اثر جنبه هنری دارد مثلا طرح یک گوسفند بر روی" کپنک" . گروهی که معتقد هستند خلق یک اثر هنری صرفا برای هنر یا به عبارتی هنر برای هنر حداقل در قدیم کاربرد نداشته :

هیچ کوزه گر کند کوزه شتاب         بهر عین کوزه نی از بهر اب

مثلا اگر ظرفی سفالگر می ساخته قطعا کاربردی بوده و صرفا برای زیبائی نمی ساخته ودر گوشه اطاق ان را به نمایش بگذارد هرچند که زیبائیهای ان ظرف مانع جلوه گری ظرف نمی شود.

اما وقتی یک شی هنری در سطح گسترده تولید شود جنبه صنعت می گیرد مثلا قالی که هر چند با دست بافته می شود ولی ان را صنعت می دانند که به نظر این حقیر صحیح نیست . به هر حال تاریخچه صنایع دستی و هنرهاس سنتی در سبزوار جوین جغتای خوشاب داورزن ششتمد و روداب . به قدمت حضور انسان است .

ابزار سنگی و ظروف سنگی

ریشه های ان را باید در دوران فرهنگی حجر جستجو کرد . برای اولین بار دیرین شناس فرانسوی بنام کلود تیبولت  و علی اریائی از ایران حوزه فرهنگی کشف رود را مورد مطالعه قرار دادند. و ابزارهای سنگی با قدمت ۸۰۰۰۰۰ هزار سال تا یک میلیون سال قبل  بدست اوردن که قدیمیترین دست افزارهای انسانی نه تنها در خراسان و ایران بلکه در اسیای جنوب غربی بود . بعدها خانم سارا میلیکن نقدی بر این یافته ها نوشت چون در سبزوار و شهرهای مذکور مطالعه دیرین شناسی صورت نگرفته لذا نا گزیر تاریخ صنایع دستی در زمینه سنگ را در لابلای تاریخ خراسان بررسی کردم  در ۶ هزار سال قبل  ابزارهای سنگی به شکل چاقو  و ساطور  همچنین ظروف سنگی مرمرین در محوطه های تاریخی باستانی سبزوار در لایه های سطحی و کاوشهای باستان شناختی محصول مشترک ایران و فرانسه و ایران شناسائی شده که بیانگر غنای  صنایع دستی در شهرهای مذکور است .

فلز

درزمینه فلز مخصوصا مس مواد فرهنگی ارزشمندی در محوطه های باستانی سبزوار و داورزن  بدست امده که قدمت مسگری در سبزوار را به ۵ هزار سال قبل می رساند . مهری با نقش " سوستیکا " یا گردونه مهر در از جنس مس .ودر گور زنی مربوط به عصر اهن سه سنجاق سر مسی شناسائی شد.

سفال

سفال به وفور در محوطه ها و پشته های تاریخی باستانی شهرستانهای سبزوار جوین خوشاب جغتای روداب داورزن و ششتمد شناسائی شده در این مورد اینجانب نگارنده سطور در بررسی شناسائی  باستان شناسی که در گروهای باستان شناسی  مشترک ایران و لهستان سالهای ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷ و  به سرپرستی خانم پروفسور باربارا کائیم  ومشترک ایران و فرانسه  به سرپرستی پروفسور هنری پل فرانکفورت و رمی بوشارلادر سال ۱۳۸۶ و کاوشهای باستان شناختی هیئت مشترک ایران و فرانسه در سال ۱۳۸۷ در سبزوار همچنین بررسی شناسائی باستان شناختی عصر مفرغ در سبزوار به سرپرستی دکتر رافئل از ایتالیا و اقای دکتر وحدتی از ایران در سال ۹۱ در سبزوار و جغتای که بنده حقیر حضور داشته ام به هر شکل اوضاع صنایع دستی با موضوعات فوق در پیش از تاریخ و قبل از اسلام دادرای هاله ای از ابهام است که تا حدودی این موارد در بررسی شناسائی باستان شناختی رفع ابهام شده است . در گذشته در روستاهای براباد بخش روداب  بروغن و مزینان شهرستان داورزن و سبخ شهرششتمد سفالگری در حد صادرات معمول می شده است.

بافتها

بافتنیها در دوران پیش ار تاریخ و تاریخی مبهم است و هنوز شاهدی با رویکرد باستان شناختی بدست نیامده است در دوران اسلامی : قالی .جاجیم. گلیم . فرد با توجه به اقلیم سبزوار که به دشت و کوهستان تقسیم می شود واز پشم گوسفندان در بافتنیها و نمد مالی استفاده می شده است کارگاههای رنگرزی در اکثر روستا ها و شهر سبزوار بوده است .