باغ های تاریخی سبزوار

باغ شیخ الاسلامی  واقع در روستای کسکن  سبزوار۲- باغ هوشمند در روستای ملوند بخش روداب سبزوار ۳- باغ ترشیزی واقع در روستای باغان سبزوار که در حاضر در حال تخریب است بلحاظ الگوهای معماری در کویر ودرس معماری بسیار عالی ست ۴ باغ الداغی واقع در روستای ده راز غرب  قلعه نو ۵-باغ قیاسی در شهر داورزن ۶- باغ موسوی در شهر داورزن ۷-باغ اسکوئی در روستای ابارش سبزوار .

معرفی خانه باغ هوشمند در روستای ملوند بخش روداب سبزوار

1-    موقعيت طبيعي اثر:

طول جغرافیائی 18-57

عرض جغرافیائی 37-35

ارتفاع از سطح دریا به متر 1420

.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2-موقعيت فعلي اثر:

شهرستان سبزوار ، بخش روداب ، دهستان فروغن روستای ملوند اول روستا

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3- موقعيت پلاك ثبتي اثر:

پلاک اصلی 4

پلاک فرعی –

پلاک بخش 8

 

 

 

4-تاريخچه و وجه تسميه اثر:

هوشیار در روداب به نام هوشیار پدر وپسر مشهور است که در خانه ی بزرگ و باغ در این محل بنام این دو می باشد و پلان چهار صفه خانه وجود عناصر مثل کندو خانه همچنین کف پوش سنگی دسترسی به خانه در باغ و برجهای ضلع جنوبی در راست گوشه های باغ متأثر ازمعماری دوره قاجاریه در دفاع از افغانها و یورش ازبکها می باشد با توجه به گفته ی صاحب باغ این ساختمان در اواخر حکومت قاجاریه و اوایل حکومت پهلوی احداث شده است .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5- سوابق پژوهشي اثر شناسايي ، بررسي، كمانه زني، حفاري:

روداب رویشی در کویر تألیف محمد عبدالله زاده ثانی باستان شناس انتشارات امید مهر سبزوار

گزارش شفاهی آقای محمد عبدالله زاده ثانی باستان شناس واحد باستان شناسی میراث فرهنگی و گردشگری سبزوار

 

 

 

 

 

 

 

 

6-نوع و توضيحات مالكيت اثر:

بناي ملكي بوده و از آقاي هوشمند مي باشد .

 

 

 

 

7- مشخصات اثر- تپه :

 

 

 

 

 

 

 

 

8- مشخصات اثر – بنا:

ورودي باغ از شمال مي باشد كه ابتدا وارد حياط مي شويم و بنا در ضلع شرقي باغ قرار گرفته است . پلان بنا

4 صفه و به شكل مستطيل مي باشد. در ضلع جنوب غربي باغ برجي جهت حفاظت و ديده باني قرار گرفته ست

از مركز حياط آب راه قنات روستاي مي گذرد . و آب نمايي به شكل 8 ضلعي درآن قرار گرفته . فضا هاي بنا داراي

تعادل و تقارن مي باشد اين فضا ها شامل كندو خانه ـ مطبخ ـ اطاق تابستانه كه داراي باد گيري مي باشد و اطاق

زمستانه ، سقف بنا با طاق آهنگ جناغي پوشش گرديده است و پوشش اطاق هايي از نوع كلمبو و چهار ترك است

مصالح به كار رفته دربنا خشت خام و گل است و با اندود كاه امود گرديد ، كرسي چيني بنا از سطح زمين به ارتفاع

80 سانتيمتر با آجر كار شده است .

مسیر دسترسی به اطاق با سنگهای قلوه کف پوشش گردیده پلان بنا قابل مقایسه با پلان آرمگاه حاج ملا هادی سبزواری و خانه اعظیمیان سبزوار می باشد ، فرم بنا مربع مستطیل است فرم باغ مربع شکل دیوارهای محیط از جنس گل است و حدوداً 7 متر ارتفاع دارد مصالح در بنا از آجر، خشت و گل می باشد اسلوب معماری بنا دفاع در برابر هجوم افغانها و ازبکها را در این منقطه می رساند.

 

9- ويژگي اثر:

اثر مکمل خلاء اسناد تاریخی فرهنگی در اواخر دوره قاجاریه اوایل دوره حکومت پهلوی است .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10- نوع بهره‌برداري اثر:

از بنا به صورت خانه باغ استفاده میشود در حال حاضر چون قنات ملوند از ر رون این باغ میگذرد

 

 

 

 

 

11-اقدامات انجام شده در مورد اثر (حريم پيشنهادي):

.

 

حريم فني: هر گونه كشت وكار وحفر چاه تا فاصله 100 متري اطراف اثر ممنوع

حريم منظري : هر گونه ساخت وساز تا فاصله 300 متري در اطراف اثر ممنوع

حريم زیست محيطي: ايجاد هر گونه كارخانه دودزا، لرزنده تا فاصله 2 كيلومتري اثر ممنوع

حداکثر ارتفاع مجاز برای مستحدثات ساختمانهای مجاور این بنا 5/4 از سطح عمومی می باشد.

 

 

 

 

 

 

12- توضيح دخل وتصرفات انجام شده ومشهود اثر:

هيچگونه دخل و تصرفي صورت نگرفته است .

 

 

 

 

 

13- توضيح تعميرات گذشته در اثر:

هيچگونه تعميرات كه كليات بنا را تغيير دهد صورت نگرفته به جز قسمتهايي كه با اندود كاه گلي و گچ پوشيده

شده است .

 

 

 

14- توضيحات ضروري واختصاصي اثر:

با توجه به ارزش باغ و بنا تقاضاي ثبت اثر در رديف آثار ملي مي گردد .

 

 

 

 

 

 

15-شرح وضعيت موجود خطر پذيري ودلايل آسيب‌هاي وارده :

عوامل جوي و انساني در بيشتر نقاط بنا باعث تخريب و فرسوده شدن بنا گرديده است .

 

 

 

 

16- ذكر منابع و مأخذ گزارش

پزوهش میدانی محمد عبد الله زاده ثانی باستان شناس

آقایا ن کرمانی مقدم ، ششتمدی و کاظمی ، عکاس و نقشه بردار و رسم کننده

روداب (رویشی در کویر ) تالیف محمد عبدالله زاده ثانی انتشارات امید مهر سبزوار چاپ اول

باغ شیخ الاسلامی کسکن سبزوار

1-    موقعيت طبيعي اثر:

واقع شده در غرب شهرستان سبزوار و در بخش مركزي با اقليم آب و هوايي گرم و خشك  

طول جغرافیایی 33-57

عرض جغرافیایی17-36

ارتفاع از سطح دریا 1140

 

 

 

 

 

 

 

2-موقعيت فعلي اثر:

شهرستان سبزوار ، بخش مرکزی ، دهستان قصبه ی غربی روستای کسکن ، اول روستا سمت راست از طرف جاده سبزوار

 

 

 

 

 

3- موقعيت پلاك ثبتي اثر:

پلاک اصلی 28

پلاک فرعی-

پلاک بخش9

 

 

 

 

 

 

4-تاريخچه و وجه تسميه اثر:

با عنایت به اسلوب معماری طاقهای نیم بیضی طاق ضربی گهواره همچنین چیدمان اطاقها و مصالح بکار رفته در بنا آجر به ابعاد 4*20*20 و گفته صاحبان خانه به نقل از پدر بزرگان آن باغ در دوره قاجاریه همزمان با حکومت ناصر الدین شاه قاجار احداث شده است. چون منزل متعلق به شیخ الاسلامی است لذا به این اسم نامگذاری شده است.

 

 5- سوابق پژوهشي اثر شناسايي ، بررسي، گمانه زني، حفاري:

اظهارات شفاهی آقای محمد عبدالله زاده ثانی باستان شناس واحد پژوهشی اداره میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان سبزوار

 

  

6-نوع و توضيحات مالكيت اثر:

خصوصی – ملک شخصی میرزا محمد تقی شیخ الاسلامی است.

 

 

 

8- مشخصات اثر – بنا:

ورودی به خانه از ضلع شرقی صورت می گیرد اين بنا از دو قسمت اندروني و بيروني ساخته شده است كه بناي اصلي رو به باغ و در دو طبقه كه طبقه بالا تالاري يكپارچه با تراسي كوچك رو به باغ و ورودي به اين تالار از سمت شرق و از پشت بام بناهاي سمت شرقي است وارد اين تالار مي شويم در جلو تراس دو ستون زيبا قرار دارد كه اين ستونها  با موتیف حیوانی احتمالا کله بز گچبري شده مي باشد . در طبقه پايين ورودي به اين طبقه از سمت جنوب است با سه پله پایین رو وارد بنايي مي شويم كه در دو طرف اين بنا اتاقهايي قرار گرفته است . تزئينات بكار رفته در اين بنا شامل گچبري در سر در وروديها و طرحهاي محرابي در بدنه ديوارها و شمسه و سنبوسه و شاپرك مي باشد . مصالح بكار رفته در بنا آجر – خشت خام – كاهگل و گچ و چوب مي باشد . درختان موجود در اين باغ شامل انگور ، انار و گلابي و گوجه سبز است . وسعت اين باغ و خانه در حدود 2000 متر مربع مي باشد . با توجه به اسلوب معماري و ساختار آن اين بنا مربوط به دوره قاجاريه مي باشد كه بازسازي هايي در دوره پهلوي در اين بنا صورت گرفته است . پلان بلحاظ تعادل در هندسه و آجر سقفهای کلمبو بصورت چشمه ظاق در ضلع شمالی حائز اهمیت است کرسی چینی بنا به مصالح سنگ لاشه صورت گرفته است. عایق بندی بام با کاه گل می باشد.

 

 9- ويژگي اثر:

اثر مکمل خلاء اسناد تاریخی فرهنگی در دوره قاجاریه و اوایل پهلوی لذا شایستگی ثبت در فهرست آثار ملی را دارد در شمال شرق ایران است کله ستونهای باغ در اشکوبه دوم در سطح شهرستان سبزوار بی نظیر است.

 

 

10- نوع بهره‌برداري اثر:

مسکونی به صورت خانه باغ

 

 11-اقدامات انجام شده در مورد اثر (حريم پيشنهادي):

حريم فني: هر گونه كشت وكار وحفر چاه تا فاصله 100 متري اطراف اثر ممنوع

حريم منظري : هر گونه ساخت وساز تا فاصله 300 متري در اطراف اثر ممنوع

حريم زیست محيطي: ايجاد هر گونه كارخانه دودزا، لرزنده تا فاصله 2 كيلومتري اثر ممنوع

حداکثر ارتفاع مجاز برای مستحدثات مجاور این اثر 5/4 متر از سطح عمومی محل باشد.

 

 

12- توضيح دخل وتصرفات انجام شده ومشهود اثر:

هيچگونه دخل و تصرفي صورت نگرفته است

 

 13- توضيح تعميرات گذشته در اثر:

قسمتهايي از بنا در ضلع غربي بازسازي شده و مرمتهايي در دوره هاي بعد از ساخت صورت گرفته است .

 

 

14- توضيحات ضروري واختصاصي اثر:

چون در روستای کسکن طرح هایی اجراء خواهد شد و وسعت زیاد این خانه باغ قابلیت تقطیع به قطعات کوچکتر دارد لذا ممکن محل را تخریب و از زمین آن جهت ساخت و ساز مدرن استفاده کنند در حالیکه به دلالیل فوق تقاضای تسریع در ثبت اثر می شود.

 

 15- شرح وضعيت موجود خطر پذيري ودلايل آسيب‌هاي وارده :

 به دلیل عوامل طبیعی قسمتهايي از بنا در ضلع شرقي در حال تخريب مي باشد و نياز به مرمت و بازسازي جهت جلوگيري از تخريب هر چه بيشتر بنا دارد .

 

 16- ذكر منابع و مأخذ گزارش

گفته های شفاهی مسؤل واحد باستان شناسی میراث فرهنگی و گردشگری سبزوار آقای عبدالله زاده ثانی

پژوهش میدانی

 

 

معرفی باغ قیاسی داورزن

1- موقعيت طبيعي اثر:

طول جغرافیایی : 52-56

عرض جغرافیایی: 21-36

ارتفاع از سطح دریا: 900 متر

 

 

 

 

2-موقعيت فعلي اثر:

شهرستان سبزوار – بخش داورزن – دهستان مزينان شهر داورزن شرق شهر اول جاده تهران سبزوار

 

 

 

 

 

 

3- موقعيت پلاك ثبتي اثر:

پلاک اصلی 1

پلاک فرعی-

پلاک بخش10

 

 

 

4-تاريخچه و وجه تسميه اثر:

با عنایت به اسلوب معماری طاقهای نیم بیضی و نحوه اجراء طاق مصالح آجر 4*20*20 و نقل سینه به سینه از پدربزرگان صاحب باغ این باغ در اواخر دوره قاجاریه احداث گردیده و در دوره پهلوی مرمت شده چون باغ متعلق به خانواده قیاسی ست لذا به این اسم نامگذاری گردیده است .

 

 

 

 

 

 

5- سوابق پژوهشي اثر شناسايي ، بررسي، گمانه زني، حفاري:

در سال 1380 در بررسی شناسایی تکمیلی بخش داورزن به سرپرستی آقای حسین عباس زاده محل شناسایی و معرفی گردیده است.

 

 

 

 

 

6-نوع و توضيحات مالكيت اثر:

خصوصی و متعلق به وراث مرحوم قیاسی به نامهای : آقايان بهزاد – بهرام – بهروز قياسي و خواهرانشان مي باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7- مشخصات اثر- تپه :

 

 

8- مشخصات اثر – بنا:

   ورودي باغ از سمت غرب مي باشد كه در جلو درب ورودي درخت چناري قرار دارد كه به نظر مي رسد قدمت اين درخت از قدمت بنا بيشتر است و اين درخت 2 متر قطر و 6 متر محيط آن مي باشد . بناي اصلي باغ در ضلع شمال غربي قرار دارد كه پس از درب ورودي وارد حياطي ( تراسي مي شويم كه حدود 2 متر اختلاف ارتفاع دارد با فضاي اصلي باغ و سطح بنا بالاتر مي باشد درب ورودي به داخل بنا در ضلع جنوبي بوده و پس از وارد شدن به داخل راهرو اتاقي در سمت راست مي باشد و دو اتاق تو در تو در ضلع شمالي كه بعنوان اتاق خواب استفاده میشود و در ضلع غربي آشپزخانه قرار دارد

 و در كنار آشپزخانه پله هاي دسترسي به پشت بام مي باشد در سمت شرقي راه پله بادگيري وجود دارد با سازه چوبي و

 در ضلع شرقي پله هايي جهت دسترسي به زيرزمين تعبيه شده است كه سرويسهاي بهداشتي در آنجا قرار دارد و دربي جهت ورود به باغ كه هم سطح باغ مي باشد مصالح بكار رفته در بنا چوب و آجر و خاك گچ و گچ مي باشد , متراژ تقريبي باغ 6000 متر مربع است. فرم باغ تقریباً مستطیل شکل است

 

 

 

 

 

 

9- ويژگي اثر:

اثر مکمل خلاء اسناد تاریخی فرهنگی در دوره قاجاریه تا پهلوی در منطقه  شمال شرق ایران است  لذا از شایستگی ثبت در فهرست آثار ملی برخوردار است

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10- نوع بهره‌برداري اثر:

خانه باغ بصورت نشیمن و باغ

 

 

 

 

 

11-اقدامات انجام شده در مورد اثر (حريم پيشنهادي):

حريم فني: هر گونه كشت وكار وحفر چاه تا فاصله 100 متري اطراف اثر ممنوع

حريم منظري : هر گونه ساخت وساز تا فاصله 300 متري در اطراف اثر ممنوع

حريم زیست محيطي: ايجاد هر گونه كارخانه دودزا، لرزنده تا فاصله 2 كيلومتري اثر ممنوع

حداکثر ارتفاع مجاز جهت ساخت بنا در اطراف این باغ 5/4 است.

 

 

 

 

 

12- توضيح دخل وتصرفات انجام شده ومشهود اثر:

هيچگونه دخل و تصرفي صورت نگرفته است

 

 13- توضيح تعميرات گذشته در اثر:

بازسازيهايي در بنا از جمله گچكاري و رنگ و قسمتهايي سيمان سفيد و كف آن موزائيك شده است.

 

 14- توضيحات ضروري واختصاصي اثر:

به دليل قرارگيري بنا در بهترين موقعيت شهري داورزن احتمال تخريب و تغيير كاربري در آن زياد مي باشد. و لذا تقاضاي تسریع ثبت اثر در رديف فهرست آثار ملي ميگردد.

 

  

15-شرح وضعيت موجود خطر پذيري ودلايل آسيب‌هاي وارده :

به دليل توجه مالكين به باغ و بنا آسيب زيادي به آن نرسيده است و كليات بنا تقريبا سالم مي باشد.

 

 

16- ذكر منابع و مأخذ گزارش

گزارش بررسی شناسائی باستان شناسی منتشر نشده آقای حسین عباسی زاده 1380 گزارش شفاهی محمد عبدالله زاده ثانی کارشناس واحد باستان شناسی میراث فرهنگی و گردشگری سبزوار